Uprawnienia

ZUS 500+Chociaż niektórzy używają określenia "500 plus dla osób niepełnosprawnych". Odkąd pojawiły się pierwsze pogłoski na temat nowej ustawy, pojawiło się również mnóstwo zapytań związanych m.in. z tym, komu przysługuje świadczenie, na jakiej zasadzie oraz w jaki sposób można się o nie ubiegać. Szybko okazało się, że świadczenie nie jest dla wszystkich osób z niepełnosprawnościami, ponieważ trzeba spełnić kilka podstawowych warunków. Pieniądze mają być wypłacane od października, ale już można pobierać, wypełniać oraz składać w odpowiednich placówkach wnioski. Zależy nam na tym, aby wymagania, jakie stawia 500+ były dla każdego jasne, dlatego przygotowaliśmy dla Was artykuł, który zawiera odpowiedzi na podstawowe i najczęściej zadawane pytania.

Pierwszym i najważniejszym pytaniem jest - jakie warunki musisz spełnić, aby móc ubiegać się o wyżej wymienione świadczenie?

Przede wszystkim musisz mieć ukończone 18 lat i mieć miejsce zamieszkania w Polsce, polskie obywatelstwo lub prawo stałego pobytu w Polsce.

Świadczenie 500+ możesz otrzymać, jeśli jesteś osobą: niezdolną do samodzielnej egzystencji, a Twoja niezdolność została stwierdzona na podstawie orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji lub całkowitej niezdolności do egzystencji oraz niezdolności do podjęcia pracy. Warto podkreślić, że potrzebne będzie tylko jedno z wyżej wymienionych w ustawie orzeczeń.

Kolejnym, równie ważnym ograniczeniem jest kryterium dochodowe, które zakłada, iż suma pobieranych świadczeń nie może przekraczać kwoty 1600 brutto miesięcznie. Istnieje jednak jeden wyjątek i tyczy się renty rodzinnej, która jest przyznawana dziecku, które stało się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 16. roku życia bądź w czasie nauki przed ukończeniem 25. roku. Przy ustalaniu kwoty 1600zł ZUS nie weźmie pod uwagę kwoty wyżej wymienionej renty rodzinnej. Przede wszystkim nie będzie uwzględniany dochód z pracy zarobkowej, czy też np. z umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy cywilnoprawnej, dodatek pielęgnacyjny, dodatek dla sieroty zupełnej, dodatek kombatancki czy też ryczałt energetyczny. Nie będzie również uwzględniany zasiłek pielęgnacyjny. Nie będą również wliczane świadczenia o charakterze jednorazowym finansowe ze środków publicznych (np. jednorazowy zasiłek z pomocy społecznej czy zasiłek pogrzebowy).

Świadczenie nie przysługuje także osobie, która odbywa karę pozbawienia wolności lub jest tymczasowo aresztowana. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy taka osoba odbywa karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, w takim wypadku osoba może starać się o uzyskanie świadczenia.

Co zrobić, jeśli spełniasz wyżej wymienione kryteria i chcesz starać się o uzyskanie świadczenia 500+?

Aby móc starać się o świadczenie pierwszym krokiem będzie złożenie wniosku, który możesz pobrać na końcu tego artykułu lub na stronie ZUS.

Wniosek możesz złożyć w każdej placówce ZUS bądź wysłać pocztą. Będą Ci potrzebne wyżej wymienione oświadczenia, które należy dołączyć do wniosku, czyli:

orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji

albo

orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji

albo jeśli posiadasz inne

wydane (przed 1 września 1997 r.) przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów – jeśli nie upłynął okres, na jaki orzeczono inwalidztwo. Jeśli ZUS posiada już takie orzeczenie w dokumentacji emerytalno-rentowej – nie trzeba go dołączać.

Jeśli masz prawo do emerytury lub renty zagranicznej, lub innego świadczenia zagranicznego o podobnym charakterze, musisz dołączyć dokument potwierdzający prawo do tych świadczeń i ich wysokość wystawiony przez zagraniczną instytucję właściwą do spraw emerytalno-rentowych.

Dokumentem potwierdzającym niezdolność do samodzielnej egzystencji na podstawie, którego ZUS może ustalić prawo do świadczenia uzupełniającego, są również: orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, a także orzeczenie o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Co będą musiały zrobić osoby, które nie mają orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji albo minął okres, na jaki zostało ono wydane?

Osoby te będą musiały do wniosku o świadczenie uzupełniające dołączyć zaświadczenie o stanie zdrowia (wydane przez lekarza nie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku) oraz – jeśli posiadają – dokumentację medyczną oraz inne dokumenty mające znaczenie dla wydania orzeczenia, np. kartę badania profilaktycznego, dokumentację rehabilitacji leczniczej lub zawodowej.

Osoby posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnoprawności powinny także dołączyć je do wniosku.

Postępowanie przed lekarzem orzecznikiem ZUS będzie przebiegało na ogólnych zasadach.

Lekarz orzecznik wyda orzeczenie na podstawie dokumentacji dołączonej do wniosku (która może zostać uzupełniona w szczególności o opinię lekarza konsultanta albo o wyniki badań dodatkowych lub obserwacji szpitalnej) oraz po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia osoby, w stosunku do której ma być wydane orzeczenie.

Lekarz orzecznik ZUS będzie mógł wydać orzeczenie również bez bezpośredniego badania stanu zdrowia osoby, w stosunku do której ma być ono wydane, jeżeli dokumentacja dołączona do wniosku jest wystarczająca do wydania orzeczenia.

Jaka będzie wysokość świadczenia uzupełniającego?

Wysokość świadczenia uzupełniającego stanowi różnicę między kwotą 1600zł i łączną kwotą przysługujących świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych, przy czym świadczenie uzupełniające nie może być wyższe niż 500 zł.

Jeśli więc nie masz ustalonego prawa do emerytury, renty ani do innego świadczenia pieniężnego finansowanego ze środków publicznych. Jeśli posiadasz takie świadczenia i ich łączna kwota nie przekracza 1100zł, będzie Ci przysługiwało świadczenie uzupełniające w wysokości 500zł.

Natomiast jeżeli jesteś uprawniony do emerytury, renty lub innego świadczenia finansowanego ze środków publicznych, których łączna kwota przekracza 1100 zł, ale nie przekracza 1600 zł, to wysokość świadczenia uzupełniającego zostanie obliczona jako różnica między kwotą 1600 zł i sumą tych świadczeń.

Przykład: osoba uprawniona do emerytury w kwocie 900 zł, otrzyma świadczenie uzupełniające w kwocie 500 zł. Natomiast osoba, której emerytura przysługuje w kwocie 1300 zł, uzyska świadczenie uzupełniające w kwocie 300 zł.

To oznacza, że spora część rencistów nie może liczyć na nowe świadczenie. Ci, którzy pobierają miesięczną pomoc finansową w wysokości od 1100 do 1600 zł, mają dostawać mniej niż 500 zł miesięcznie. Będzie to różnica między 1600 zł i łączną kwotą przysługujących świadczeń.

Niżej wymieniamy wszystkie świadczenia, jakie będą brane pod uwagę przy ustalaniu progu 1600:

Ustawa uzależnia prawo do świadczenia uzupełniającego oraz wysokość tego świadczenia od łącznej wysokości przysługujących świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych. Przede wszystkim chodzi o świadczenia emerytalno-rentowe wypłacane przez ZUS, KRUS i inne organy emerytalno-rentowe, tj. w szczególności:

    emerytury i renty przysługujące na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyjątkiem renty rodzinnej przyznanej w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 tej ustawy,

    renty inwalidzkie i renty rodzinne przysługujące na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,

    emerytury i renty przysługujące na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,

    emerytury i renty przysługujące na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,

    emeryturę wojskową, wojskową rentę inwalidzką oraz wojskową rentę rodzinną przysługującą na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, oraz ich rodzin,

    emeryturę policyjną, policyjną rentę inwalidzką oraz policyjną rentę rodzinną przysługującą na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin,

    renty przysługujące na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,

    renty przysługujące na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych

    w szczególnych okolicznościach, rentę socjalną, o której mowa w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej,

    świadczenia przedemerytalne i zasiłki przedemerytalne, o których mowa w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych,

    okresową emeryturę kapitałową, przysługują na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych,

    emeryturę pomostową, przysługującą na podstawie ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych,

    nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, przysługujące na podstawie ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych,

    okresową emeryturę rolniczą, przysługującą na podstawie ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw,

    rodzicielskie świadczenie uzupełniające, przysługujące na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Do świadczeń finansowanych ze środków publicznych, których wysokość będzie wpływała na prawo do świadczenia uzupełniającego, będą też niewątpliwie zaliczane świadczenia z pomocy społecznej o charakterze innym niż jednorazowy, np. zasiłki stałe.

W sumie świadczeń będą też uwzględniane świadczenia wypłacane przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych.

Gdzie trzeba będzie złożyć wniosek o świadczenie uzupełniające?

Wniosek o świadczenie uzupełniające trzeba złożyć w tzw. organie właściwym. Właściwość organu zależy od tego, czy osoba ubiegająca się o świadczenie uzupełniające jest uprawniona do świadczenia emerytalno-rentowego.

I tak, osoby uprawnione do świadczeń w ZUS – wniosek składają w Oddziale ZUS właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub w najbliższej placówce ZUS, a np. osoby uprawnione do emerytur lub rent w KRUS – wnioski składają w oddziale terenowym KRUS.

Osoby, które:

nie pobierają żadnych świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych,

pobierają świadczenia pieniężne finansowane ze środków publicznych, ale nie są uprawnione do świadczeń emerytalno-rentowych,

są uprawnione do świadczeń emerytalno-rentowych w ZUS i w innym organie rentowym, ale to ZUS wypaca dodatek pielęgnacyjny,

wniosek składają w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

W jakim czasie ZUS wyda decyzję w sprawie świadczenia?

ZUS wyda decyzję w ciągu 30 dni od wyjaśniania ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji. Okolicznością taką może być np. uprawomocnienie się orzeczenia w sprawie niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Przez pierwsze dwa miesiące obowiązywania ustawy termin na wydanie decyzji będzie wydłużony. ZUS będzie miał na to 60 dni, licząc od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej, do wydania tej decyzji. Będzie to dotyczyło wniosków zgłoszonych do 30 listopada 2019 r.

Czy w związku z pobytem w Zakładzie Opieki Leczniczej lub Domu Pomocy Społecznej będzie przysługiwało świadczenie uzupełniające?

Pobyt w tych jednostkach nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia uzupełniającego.

I na koniec co zrobić, jeśli ZUS nam odmówi?

Możesz odwołać się od tej decyzji. Odwołanie można wnieść do (ze względu na miejsce zamieszkania) sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, za pośrednictwem ZUS, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Po tym terminie decyzja stanie się prawomocna i nie będzie można jej zaskarżyć do sądu.

Odwołanie można złożyć na piśmie, osobiście w placówce ZUS, wysłać pocztą lub zgłosić ustnie do protokołu. Złożenie odwołania i postępowanie przed sądem są wolne od opłat.